Introductie Baghdad Calling

Brigitte Lardinois, samensteller van MAGNUM MAGNUM en Senior Research Fellow aan het London College of Communication, the University of the Arts in Londen schreef voor BAGHDAD CALLING een essay over nieuwe ontwikkelingen in de fotojournalistiek:

NIEUWE WEGEN
(3 pagina's in pdf)

Voorwoord Jan Gruiters

Vijf jaar geleden viel een door de Verenigde Staten en Groot-Brittannië geleide coalitie het Irak van Saddam Hussein binnen. Binnen een maand kwam er een einde aan het gehate dictatoriale bewind van Saddam. Maar daarna is Irak het toneel geworden van een nieuw drama. Geweld tussen Amerikanen en Irakezen, tussen shi’ieten en sunnieten, tussen aanhangers en tegenstanders van de nieuwe regering in Bagdad, tussen de diverse milities onderling. Geweld van islamistische radicalen, van loyalisten aan Saddam. Geweld tegen vrouwen, tegen studenten en academici, tegen religieuze minderheden als christenen en yezidi’s. De meeste slachtoffers, vele tienduizenden inmiddels, zijn burgers die de pech hadden op het verkeerde moment op de verkeerde plaats te zijn, op een markt waar een autobom tot ontploffing werd gebracht, in een buurt waar een andere partij of bevolkingsgroep de controle probeerde te krijgen.

Waar geweld het leven beheerst, slaan mensen op de vlucht. In Irak is dat massaal gebeurd. Het op de vlucht jagen van mensen is meer dan een gevolg van het geweld: geweld is vaak bewust bedoeld om steden, wijken en dorpen te zuiveren van mensen die tot de andere partij, religieuze of etnische groep behoren of andersdenkend zijn. Ook nu het geweld enigszins afneemt, er minder doden vallen en minder mensen vluchten, is Irak voor zeer velen te onveilig om terug te keren. Een belangrijke reden voor het verminderen van het geweld is immers dat de etnische en sectarische zuiveringen grotendeels voltooid zijn. Na vijf jaar geweld zijn er in Bagdad bijna geen etnisch of religieus gemengde wijken meer over.

Meer dan twee miljoen Irakezen zochten een veilig heenkomen in de buurlanden, met name in Syrië en Jordanië, waar vrijwel elke vorm van opvang van de vluchtelingen ontbreekt. De buurlanden erkennen vluchtelingen niet als zodanig en laten buitenlandse humanitaire hulp maar mondjesmaat toe. De meeste landen houden inmiddels de grenzen voor Irakezen gesloten of sturen vluchtelingen zelfs terug Irak in. Naast de twee miljoen vluchtelingen heeft een zeker even groot aantal in Irak een veiliger heenkomen gezocht. Daar is nog veel minder hulp beschikbaar. In de Noord-Iraakse stad Kirkuk bij voorbeeld wonen al vier jaar enkele duizenden vluchtelingen in het lokale stadion, zonder enige hulp van de Koerdische of de centrale regering. Met alle gevolgen van dien: kinderen gaan niet naar school, mensen blijven verstoken van medische hulp.

Maar de problematiek van vluchtelingen in en rond Irak is evenzeer een politiek als een humanitair probleem. De enorme stroom vluchtelingen uit Irak naar Syrië en Jordanië heeft daar lokale verhoudingen op scherp gesteld. En binnen Irak kunnen ontheemden gemakkelijk een speelbal worden van politieke groeperingen en milities, zeker als dat de enige groepen zijn die hulp verlenen.

Drie jaar na het fotoboek ‘Why Mister, Why?’ heeft Geert van Kesteren een nieuw fotoboek samengesteld over Irak, met name over vluchtelingen en ontheemden. Net als ‘Why Mister, Why?’ is ‘Baghdad Calling’een oproep aan ons, aan onze regeringen en de internationale gemeenschap, maar ook aan ons als mensenrechten-, vredes-, ontwikkelings- en hulporganisaties, aan ons als burgers van een vrijer en veiliger deel van de wereld, om niet onverschillig of moedeloos te blijven.

Het appel is nog krachtiger door de vele foto’s in het boek die door Irakezen zelf zijn gemaakt, meestal met de camera van hun mobiele telefoon. Het zijn beelden van het Irak wat zij achter moesten laten, van hun huizen en wijken, van hun gewone leven dat ze niet meer kunnen leiden, van wat hen dierbaar is, of van het geweld dat hen op de vlucht gejaagd heeft. ‘Baghdad Caling’ doet daarmee een sterk beroep op ons. Iraakse vluchtelingen en ontheemden zullen nog vele jaren steun nodig hebben. Niet alleen humanitair maar ook politiek. Om te zorgen dat Irak een land wordt waar de veiligheid en het welzijn van mensen gegarandeerd is. Waar kinderen weer naar school kunnen, mensen weer vaste grond onder hun voeten krijgen. En om te voorkomen dat vluchtelingen en ontheemden speelbal worden van milities en politici, verbitterd en wraakzuchtig worden, en zo ongewild en onbedoeld, de aanjagers van nieuwe conflicten kunnen worden.
Bagdad is calling, onverschilligheid past ons niet.

Jan Gruiters, directeur van IKV Pax Christi

namens de Irak-coalitie (Amnesty International, Cordaid, Hivos, IKV Pax Christi, Stichting Vluchteling)

HOME >

BLADER DOOR HET BOEK >

NIEUWS:
Tentoonstelling Baghdad Calling / Why Mister, Why? in Persmuseum Amsterdam en FotoMuseum Antwerpen

Van Kesteren krijgt Infinity Award Photojournalism 2009